Παγγαίο Όρος

Ανάμεσα στην ιστορία και τον μύθο

Ένα όρος γεμάτο εκπλήξεις, ένας κόσμος άρρηκτα δεμένος με το παρελθόν, ένας τόπος όπου επί χιλιάδες χρόνια άνθρωποι και πολιτισμοί άφησαν τα ίχνη της δόξας, αλλά και των δοξασιών και των μυστικών τους. Όλα, στοιχεία της ιστορίας και της μυθολογίας, της πραγματικότητας και του θρύλου, που, ταξιδεύοντας μέσα στους αιώνες, φτάνουν στο σήμερα προκαλώντας τον νου για την ερμηνεία τους, αλλά και τυλίγοντας το Παγγαίο όρος με τη μυστηριακή αχλύ τους.

Ο Ευριπίδης, στην τραγωδία του «Ρήσος» (453 π.Χ.) το ονομάζει «όρος με τους όγκους χρυσού, του οποίου η γη κρύβει άργυρο», λόγω των πλούσιων κοιτασμάτων χρυσού και αργύρου που τροφοδοτούσαν τα θησαυροφυλάκια των βασιλέων της εποχής και χρηματοδοτούσαν τις εκστρατείες τους. Με το χρυσοφόρο όρος συνδέεται και ο μυθικός βασιλιάς Μίδας, καθώς σύμφωνα με τον μύθο, τα πλούτη του προέρχονταν από το χρυσάφι του Παγγαίου.

<div class="info-card m-t-2">
<svg class="info-card__icon" width="37" height="85" viewBox="0 0 37 85" fill="none" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg">
<path d="M26.1526 49.4697H9.75383C8.93389 49.4697 8.25064 48.9231 8.11398 48.1031L5.7908 34.8475C5.65414 33.8909 6.20077 33.0709 7.15737 32.9342C8.11396 32.7976 8.93389 33.3442 9.07055 34.3008L11.1204 46.1899H24.6494L32.3022 3.41641H3.60429L7.56736 25.4181C7.70402 26.3747 7.15739 27.1947 6.2008 27.3313C5.2442 27.468 4.42423 26.9214 4.28757 25.9648L0.0512488 1.9132C-0.0854078 1.36658 0.0512321 0.956609 0.461202 0.546639C0.734515 0.136669 1.28114 0 1.82777 0H34.6254C35.172 0 35.5819 0.273326 35.9919 0.546639C36.2652 0.956609 36.4019 1.50323 36.4019 1.9132L28.2025 48.1031C27.6558 48.7864 26.9726 49.4697 26.1526 49.4697Z" fill="#0B3A55" />
<path d="M17.9529 85C9.61683 85 2.92065 78.3038 2.92065 69.9678C2.92065 61.6317 9.61683 54.9355 17.9529 54.9355C26.2889 54.9355 32.9851 61.6317 32.9851 69.9678C32.9851 78.3038 26.2889 85 17.9529 85ZM17.9529 58.2153C11.53 58.2153 6.33707 63.4082 6.33707 69.8311C6.33707 76.254 11.53 81.4469 17.9529 81.4469C24.3757 81.4469 29.5687 76.254 29.5687 69.8311C29.5687 63.4082 24.3757 58.2153 17.9529 58.2153Z" fill="#0B3A55" />
</svg>

    <p class="info-card__title">Το ήξερες;</p>
<p class="info-card__text">Όπως μας πληροφορεί ο Ψευδοπλούταρχος, στο έργο του «Περί ποταμών και όρων επωνυμίας», μια τραγική αφορμή οδήγησε στη μετονομασία του όρους, το οποίο ονομαζόταν Καρμάνιον: μην αντέχοντας τις τύψεις για την αιμομιξία που άθελά του διέπραξε με την κόρη του ο Παγγαίος, γιος του θεού Άρη και της θνητής Κριτοβούλης, ανέβηκε στο όρος και αυτοκτόνησε. Έκτοτε, με μέριμνα των θεών, το βουνό πήρε το όνομά του. </p>
</div>

Παγγαίο, τόπος θεών & ανθρώπων

Σύμφωνα με τη μυθολογία, εδώ γεννήθηκε και μεγάλωσε ο Ολύμπιος θεός του πολέμου, Άρης, αλλά και εδώ κατέφυγε μετά την αποκάλυψη της παράνομης σχέσης του με τη θεά Αφροδίτη, σύζυγο του Ηφαίστου.

Εδώ, επίσης, τοποθετείται ο χώρος δράσης του θεού Διόνυσου ή Βάκχου και των γεμάτων ζωώδη δύναμη ακολούθων του, που μέσα από το κρασί, τον χορό και τις οργιαστικές τελετές τους αναζήτησαν την επικοινωνία με το θείο. Ο Ηρόδοτος είναι ο πρώτος που αναφέρει την ύπαρξη μαντείου του Διονύσου στην περιοχή, ενώ και στον Ρήσο του Ευριπίδη γίνεται σαφής μνεία ενός λατρευτικού σπηλαίου του Διονύσου στο Παγγαίο («…Βάκχου προφήτης […] Παγγαίου πέτραν ώκησε…»*). Ακόμη και σήμερα, στην περιοχή της Νικήσιανης, αναβιώνουν διονυσιακά έθιμα με το κάψιμο του ψύλλου και την ανάσταση του Διονύσου – τη νίκη της ζωής, από τους «Αράπηδες», άτομα ντυμένα με προβιές ζώων που φέρουν μεγάλα κουδούνια, δημιουργώντας εκκωφαντικό θόρυβο.

Σύμφωνα με κάποιες διηγήσεις, ο Ορφέας, ο μυθικός μελωδός που μάγεψε ακόμα και τις Σειρήνες με τη λύρα και το τραγούδι του, είναι ο πρώτος που έζησε στα απάτητα φαράγγια του Παγγαίου, συντροφιά με τα άγρια θηρία. Εδώ θρήνησε την οριστική απώλεια της αγαπημένης του Ευρυδίκης – όπως μας πληροφορεί ο Βιργίλιος στα «Γεωργικά» (τέταρτο βιβλίο) - και εδώ πέθανε, κυνηγημένος από τις Μαινάδες, αλλά και εδώ ήταν που αναπτύχθηκε η μυστηριακή λατρεία που πήρε το όνομά του: ο Ορφισμός.

*«στου Παγγαίου θρόνιασε το βράχο, ο προφήτης του Βάκχου»